czwartek, 27 grudnia 2012

Przemijanie pejzaży



Przemijanie pejzaży to debiut książkowy Daniela Ratza opublikowany w ramach  drugiej edycji konkursu pn. Mazowiecka Akademia Książki, którego celem jest wspieranie wydawnictw promujących  historię, kulturę i tradycję Mazowsza. Nagroda zdobyta w konkursie świadczy o wartości tej pozycji w tworzeniu bibliografii regionu mazowieckiego.
Na Przemijanie pejzaży składa się kilkanaście rozdziałów wspomnień napisanych w formie opowiadań, przypowieści  i  historyjek. Niektóre z nich naznaczone są wydarzeniami z czasów wojny i  zawiłymi relacjami pomiędzy sąsiadującymi wówczas ze sobą  Polakami, Żydami i Niemcami, inne zaś przenoszą nas w świat odpustów, zabaw i magii małych miasteczek lat powojennych. Autor opisuje tu mnóstwo osób, wiele z nich wymienia z imienia i  nazwiska, rysuje miejsca, których już może  nie ma albo utraciły najwspanialszą atmosferę okresu jego dzieciństwa i młodości spędzonego między Nowym Duninowem a Gostyninem.
Jedno z opowiadań dotyczy właściciela majątku w Nowym Duninowie – dobrego gospodarza, pozbawionego jednak „serca dla ludzi” i klątwy rzuconej nań przez skrzywdzoną kobietę. Słowami „ażeby ciebie zdradziecko zabili w lesie, a ciało za winy mogiły nie miało” obrzuciła go pogrążona w żałobie matka jedynego syna zastrzelonego podstępnie gdzieś w okolicznych borach. Stało się to podobno z rozkazu barona. Jak ta legenda  ma się do tego, że   duninowski dziedzic rzeczywiście zginął na początku wojny gdzieś w lasach Związku Radzieckiego? Ile jest prawdy w literackiej fikcji?
Książkę wyróżnia ciepły język,  olbrzymia emocjonalność  niemal wszystkich zebranych tu tekstów oraz klimatyczne rysunki Rafała Zawadzkiego. Po jej przeczytaniu bezwiednie przychodzi refleksja, że wkoło nas dzieje się historia, która potrzebuje swoich kronikarzy. Bez nich przeszłość rozpływa się bezpowrotnie w „miodowym zmierzchu życia” .

Iwona

wtorek, 4 grudnia 2012

13. Poprzeczna - Małgorzata Gutowska-Adamczyk


       Historia trzech nastolatek z Anina, mających skrajnie różne charaktery,  które z pewnością przypominają rówieśników z gimnazjalnej ławki. Dziewczyny różnią się wyglądem, a ich styl ubierania się sugeruje, z kim mamy do czynienia. 
      Agata to typ mroczny. Ma długie czarne włosy, ubiera się na czarno, co jeszcze bardziej podkreśla jej anorektyczne wychudzenie, zapadnięte policzki i podkrążone oczy. Wygląd idzie w parze z charakterem. Dziewczyna jest złośliwa, pyskata, samolubna i zbuntowana, co przejawia się w każdej dziedzinie jej życia. Ma problem z poczuciem własnej wartości, czuje się nikim i myśli o śmierci. Szuka kogoś, z kim mogłaby porozmawiać. 
       Agata woła o zwrócenie na nią uwagi, choć pozornie wydaje się być dziewczyną zamkniętą w sobie. Nie potrafi nawiązać pozytywnych relacji z innymi, nie jest jej też dobrze z samą sobą. Czuje się zdradzona przez matkę, która obiecała córce, że ta nie będzie mieć nowego taty.
     Równie „negatywnym” typem jest Klaudia, choć w nieco innym stylu niż Agata. Klaudia jest wyluzowana, spontaniczna, wyzywająca i wulgarna. Prowokuje strojem i mocnym makijażem. Ma też nieodpowiednie towarzystwo, z którym korzysta ze źle pojmowanych uroków życia – papierosy, alkohol, seks, kradzieże to dla Klaudii codzienność. 
     Przeciwieństwem Agaty i Klaudii jest Zosia – cicha spokojna i uporządkowana prymuska, zawsze posłuszna rodzicom. Wbrew pozorom ona też ma problemy. Jest samotna. Czas wypełnia jej nauka, zajęcia pozaszkolne i prowadzenie domu. Większość czasu spędza sama, a jedynym jej towarzyszem jest pluszak, z którym Zosia rozmawia i który gra różne role, np. starszej siostry.
     Bohaterki reprezentują również trzy rodzaje rodzin: u Agaty nowy i odpychający partner matki, który wyzwala w dziewczynie najgorsze emocje, u Klaudii – zapracowana, nerwowa i wymagająca matka, u Zosi – rodzice, którzy w najdrobniejszych szczegółach zaplanowali córce karierę lekarza, a jednocześnie nigdy nie chwalą dziewczyny i nie są z niej dumni, choć na to zasługuje. Każda z bohaterek ma inne marzenia i aspiracje – Zosia chce być aktorką, Klaudia nie myśli o przyszłości, cieszy się chwilą, Agata mająca koszmarne sny zasklepia się w swoim strachu i myśli o śmierci.
      Odmienność dziewczyn powoduje, że trudno wyobrazić je sobie jako przyjaciółki, a jednak... Najpierw przypadek, a potem wspólna misja spowodują, że niepostrzeżenie narodzi się między nimi nić porozumienia. Książka nie tylko o przyjaźni, ale ze względu na wielowątkowość również z wieloma innymi przesłaniami. Historia gimnazjalistek z Anina przekonuje, że pozory mylą, a pierwsze wrażenie bywa zawodne i w przyjaźni warto dać sobie szansę. 
      Polecam nastolatkom, które czują się przytłoczone trudami dojrzewania, próbują odnaleźć w życiu własną drogę i szukają wsparcia w przyjaźni.
      Przeczytajcie 13. Poprzeczną i sprawdźcie prawdziwość motta książki „Wróg to przyjaciel, którego jeszcze nie znasz”.

Ola